WARMTEPOMPEN  
Install Magazine 1008 – september 2026

De limieten van restwarmte

Pleidooi voor schaalbare en gestandaardiseerde oplossingen

Restwarmte wordt doorgaans gezien als de oplossing om tal van warmtetoepassingen te decarboniseren. Het is immers een feit dat er -vooral in de industrie- heel wat warmte verloren gaat. Het ligt dan voor de hand om die warmte te gebruiken om andere processen aan te drijven. Omdat de restwarmte zelden op de juiste temperatuur is, wordt dan een warmtepomp ingezet om de brontemperatuur op het gewenste niveau te brengen. Zo sluit men de cirkel. In de praktijk blijkt dat echter minder evident. In twee recente artikels in de wetenschappelijke literatuur wordt gepleit meer pragmatische aanpak: kant en klaar geleverde lucht-water warmtepompen voor de industrie.

Grenzen van maatwerk

Tegen het principe van warmterecuperatie is weinig in te brengen. In de context van een industrieel bedrijf stoot men echter al snel op praktische bezwaren. Een industriële installatie is immers niet ontworpen om restwarmte op te vangen, maar wel om een product af te leveren. Bovendien moet het kostenplaatje kloppen. Het doel van het bedrijf blijft om winst te maken, en dan streeft men in de eerste plaats naar kostenefficiënte methode. Hier loopt het vaak mis met warmterecuperatie-installaties. Een industriële vestiging is dikwijls gegroeid over de jaren heen, zodat er een specifieke studie nodig is om een individuele oplossing te ontwerpen. Die aanpak drijft niet alleen de kosten van de installatie op, maar betekent ook dat er nauwelijks schaalvoordelen te behalen zijn, omdat men bij de volgende installatie weer van voor af moet beginnen. De resulterende installaties zijn ongetwijfeld technisch interessant, maar leveren niet meteen terugverdientijden op waar een financieel directeur gelukkig van wordt.

Gestandaardiseerde oplossingen

Een radicaal andere aanpak bestaat erin om uit te gaan van gestandaardiseerde drop-in lucht-water warmtepompen. Die halen misschien niet de COPs van een systeem met warmteterugwinning, maar zijn veel eenvoudiger te installeren. Ze worden voorgemonteerd geleverd in een container, men hoeft alleen maar de modules te verbinden en aan te sluiten op de bestaande leidingen. Omdat ze gebruik maken van de omgevingslucht, hoeft men geen complexe en dure leidingen aan te leggen tussen de warmtebron en de afgifte, men kan alles zo dicht mogelijk bij de verbruikers plaatsen. Ook dat spaart tijd geld. Bovendien zijn er schaalvoordelen bij de studie en de engineering omdat men uitgaat van standaardpakketten. Aansluiting en commissioning gaan ook sneller, zodat het industriële proces minder lang moet stilgelegd worden. Het resultaat is een oplossing om industriële processen te decarboniseren die mooie prestaties levert aan een zeer interessante prijs.

Praktijkgeval

Dat zoiets in de praktijk kan werken, wordt bewezen door de New Belgian Brewery in Fort Collins Colorado. Deze brouwerij is, zoals de naam het aangeeft, gespecialiseerd in bieren volgens de Belgische traditie. Hier installeerde AtmosZero een gecontaineriseerde lucht-water warmtepomp van 650 kW die stoom levert aan 150°C via een tweetrapsinstallatie bij buitenluchttemperaturen tot -20°C. De prestaties werden vergeleken met verschillende opties voor warmteterugwinning. Hieruit bleek dat de toevoeging van warmteterugwinning wel leidde tot hogere rendementen, maar dat de terugverdientijden erg lang bleken, zeker als er alleen maar lage-temperatuur warmte beschikbaar was.

Gestandaardiseerde lucht-water warmtepompen zijn dus een interessante optie als men snel en rendabel wil decarboniseren. Dit is misschien een typisch Amerikaanse aanpak: men kijkt niet naar het theoretisch best mogelijke, maar zoekt een punt waar decarbonisering en rendabiliteit samenvallen. Gezien de grootste obstakels voor decarbonisering niet technisch zijn maar economisch, is dat niet slecht gezien.

Door: Alex Baumans

Foto’s: AtmosZero

www.proquest.com/openview/ede2787155405bb48073449b2ac047aa/1?pq-origsite=gscholar&cbl=34619

www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2542435125003381?dgcid=author