VERWARMING
Install Magazine 1003 – mei 2025
De vooruitzichten voor groene waterstof
Kloof tussen ambitie en realisaties
Iedereen is het erover eens dat groene waterstof een rol heeft te spelen in een koolstofneutrale economie. Hoe groot die rol zal zijn, daarover lopen de meningen uiteen. Over het algemeen wordt groene waterstof gezien als het sluitstuk van de decarbonisatie: een oplossing voor sectoren die moeilijk te elektrificeren zijn. Wereldwijd wordt er sterk ingezet op groene waterstof, en er is geen gebrek aan projecten. Uit een studie, gepubliceerd in Nature Energy, blijkt echter dat de realiteit sterk achterblijft bij de torenhoge ambities.
Adrian Odenweller en Falko Ueckerdt analyseerden 190 projecten, gepland over 3 jaar, en kwamen tot de conclusie dat slechts 7% ervan op tijd gerealiseerd werd. Van de 4.3 GW extra capaciteit die oorspronkelijk was aangekondigd voor 2023 wereldwijd, bleek slechts 0,3 GW operationeel. Zo goed als geen enkel project dat in 2021 was aangekondigd, was in 2023 al gerealiseerd. Van de diverse concepten en haalbaarheidsstudies die in dat jaar werden voorgesteld, bleek er zelfs geen enkele vertaald in een concreet project. Het jaar 2022 toonde een gelijkaardig beeld. Bij de evaluatie van de cijfers moet men wel rekening houden met de marktverstoring door de corona-epidemie en de Russische inval in Oekraïne.
Schaaleffecten
Een rem op een snelle uitrol is dat de productie van groene waterstof slechts beperkt opschaalbaar is, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de introductie van fotovoltaïsche panelen. Installaties zijn doorgaans maatwerk, wat de projecten kwetsbaarder maakt voor vertraging en budgetoverschrijding. Daarnaast zien de onderzoekers nog drie factoren die schaalvergroting complexer maken: de prijs voor elektrolyse-installaties gaat omhoog, ten tweede is er een beperkte bereidheid van de markt om te betalen voor duurdere groene waterstof. Tenslotte zijn er weinig waterstofspecifieke steunmaatregelen om het prijsnadeel te compenseren.
Dure zaak
Dat alles maakt de grootschalige productie van groene waterstof een dure zaak. Zonder een koolstoftaks is groene waterstof in 2024 meer dan 7 keer duurder dan aardgas, en de prijsverhouding ten opzichte van grijze waterstof is nauwelijks beter. Een koolstoftaks verbetert de situatie, maar zelfs met ambitieuze CO2-prijs zullen er nog aanzienlijke steunmaatregelen nodig zijn. Om welk bedrag het gaat, varieert van scenario tot scenario. De onderzoekers gaan uit van een huidig niveau van 300 biljoen dollar overheidsinvesteringen in groene waterstof wereldwijd. Als de CO2 taks hoog genoeg is, zou dit in het meest optimistische geval kunnen volstaan. In het slechtste geval moet er 2.300 biljoen dollar worden bijgepast om de wereldwijde ambities tegen 2030 te realiseren.
Vooruitzichten
De boodschap aan beleidsmakers is dan ook dat men aankondigingen van waterstofprojecten met een korrel zout moet nemen. Om alle geplande projecten voor 2030 te realiseren, moet groene waterstof een nog explosievere groei kennen dan de PV-industrie. De onderzoekers achten dit weinig waarschijnlijk.
Om het prijsverschil tussen groene waterstof en traditionele gassen weg te werken, is er aangehouden steun nodig, zowel aan de productiezijde als aan de vraagzijde. Het is een illusie om te denken dat een korte inspanning zou volstaan om de bal aan het rollen te krijgen, waarna de marktwerking zou beginnen te spelen. De onderzoekers verwachten dan ook niet dat er binnenkort overvloedig goedkope groene waterstof beschikbaar zal zijn.
Het hele rapport is te vinden op
https://doi.org/10.1038/s41560-024-01684-7
